Gramer + Kelime= Başarısızlık mı?

Gramer ve Kelime Ezberi Neden Yabancı Dil Öğretmez?

Milyonlarca insanın yıllarını alan o büyük dil öğrenme hatasını açıkça konuşmanın zamanı geldi. Çoğumuzun zihninde şu düşünce neredeyse sorgulanmaz bir doğru gibi yerleşmiştir:

“Önce grameri öğrenirim, sonra kelime ezberlerim, bu kelimeleri gramer kurallarına yerleştiririm ve konuşmaya başlarım.”

İlk bakışta son derece mantıklı, hatta bilimsel gibi görünen bu yaklaşım, gerçekte dil öğrenenleri yıllarca aynı yerde tutan bir bilişsel yanılgıdır. Daha da kötüsü, bu düşünceye saplanıp kalan ve başka teknikleri hiç denemeyen onbinlerce insan vardır. Peki neden?

İnsan Beyni Dili Nasıl Öğrenir?

Bilimsel araştırmalar, insan beyninin dili kurallar yoluyla değil, anlam ve kullanım yoluyla edindiğini net bir şekilde göstermektedir. Dil edinimi, bilinçli analizden çok örtük öğrenme (implicit learning) süreçleriyle gerçekleşir.

1. Dil Öğrenme ≠ Dil Edinimi

Dil biliminde çok net bir ayrım vardır:

• Dil öğrenme (learning): Bilinçli olarak gramer kuralları çalışmak

• Dil edinimi (acquisition): Anlamlı girdiler yoluyla dili farkında olmadan içselleştirmek

Bu ayrım, özellikle İkinci Dil Edinimi (Second Language Acquisition – SLA) alanında onlarca yıldır kabul görmektedir. Araştırmalar, akıcı konuşabilen bireylerin büyük çoğunluğunun gramer kurallarını bilinçli olarak düşünmeden konuştuğunu göstermektedir.

Gramer ve Kelime Ezberi Neden İşe Yaramıyor?

1. Beyin Konuşurken Kural Hesaplamaz/Hesaplayamaz

Nörobilim çalışmalarına göre, gerçek zamanlı konuşma sırasında beynin gramer kurallarını tek tek hatırlayıp uygulaması bilişsel olarak mümkün değildir. Konuşma anında aktif olan sistem, otomatikleşmiş dil kalıplarıdır, kurallar değil. (Uyguladığımız 1. Sır)

Bu yüzden:

• Gramer bilen ama konuşamayan milyonlarca insan vardır

• Konuşabilenlerin büyük kısmı ise “neden doğru söylediğini” açıklayamaz

2. Kelime Ezberi Bağlamsızdır

Ezberlenen kelimeler:

• Bağlamdan kopuktur

• Duygusal ve anlamsal ağlara bağlanmaz

• Kısa sürede unutulur

Bilimsel çalışmalar, kelimelerin tek başına değil, anlamlı cümleler ve bağlamlar içinde öğrenildiğinde kalıcı olduğunu ortaya koymaktadır. Beyin, kelime listelerini değil hikâyeleri, niyetleri ve anlamı hatırlar. (Uyguladığımız 2. Sır)

“Ben Gramerle de Öğrendim” Yanılgısı

Dil öğrenme yolculuğunun sonunda konuşabilir hale gelen bazı kişiler şu cümleyi kurar:

“Ben gramer çalışarak öğrendim.”

Bu cümle, aslında çok tehlikelidir. Çünkü gerçekte olan şudur:

• Kişi dili anlamlı girdilerle edinmiştir

• Gramer çalışması ise yan faaliyet olarak kalmıştır

• Ancak başarı, hatalı şekilde gramere atfedilmiştir

Bu yanlış çıkarım, yeni öğrenenlerin yanlış yollara girmesine neden olur ve süreci zehirler.

Modern Dil Öğrenme Yaklaşımları Ne Diyor?

Güncel bilimsel yaklaşımlar şunu savunur:

• Dil, anlaşılabilir girdi (comprehensible input) ile edinilir

• Hata yapmak öğrenmenin doğal bir parçasıdır

• Akıcılık, tekrar edilen anlamlı maruziyet(Otomatikleştirme) ile gelişir. (Uyguladığımız 5. Sır)

• Gramer, ancak özel hedefler için çalışılabilir.

Bugün modern dil öğretiminde gramer:

• Merkezde değil

• Zorunlu değil

• Başlangıç noktası hiç değildir

İster kabul edin ister etmeyin, salt gramer çalışmak ve kelime ezberlemekle dil öğrenme dönemi bilimsel olarak sona ermiştir.

Peki Ne Yapılmalı?

Gerçekten etkili bir dil öğrenme süreci için:

• Anlaşılabilir ve seviyeye uygun içeriklere maruz kalın

• Dinleme(konuşma-kulak girdisi) ve okuma- (okuma-yazma becerisi-göz girdisi) ağırlıklı ilerleyin

• Konuşmayı “hazır olunca-sessiz periyod dolunca, süreç içinde doğal olarak başlatın.

• Grameri kural olarak değil, fark edilen bir desen olarak görün

Dil, bir matematik problemi değil; yaşayan, akan ve kullanılan bir sistemdir.

Sonuç

3,5 milyar yıllık insanlık tarihinde hiçbir çocuk:

• Gramer kitabı açarak

• Kelime listesi ezberleyerek

• Kural formülleriyle ana dilini öğrenmedi. Yabancı dil de biyolojik olarak aynı mekanizma ile edinilir.

Eğer yıllardır aynı yerde takılı kaldıysanız, sorun sizde değil; size öğretilen yanlış yöntemlerdedir. Ve bu fikri geride bırakmak, gerçek öğrenmenin ilk adımıdır.